تاریخ را آنگونه که بوده بخوانیم در روز 17 دی ماه 1314 چه گذشت و پروین اعتصامی در مورد چنین روزی چه سرود که در تاریخ ثبت شده که خود این سروده میتواند گواه آن باشد که رضا شاه بزرگ در آن روزگار چه حرکت خردمندانه و دليرانه در گذاشتن پایه برای آزادی کامل بانوان ایران را برداشت

زمانی که تفکری عقب افتاده فراگیر در جامعه حکمفرماست بایسته است تنی متفکر در جامعه که همیشه جلوتر از اکثریت جامعه فکر میکنند بر آن شوند تا جامعه را به جلو حرکت دهند، کما اینکه پزیرفتن آن تفکر در جامعه دشوار بوده را با فرنامه هایی به هر روی ممکن برای سزاوار بودن آن جامعه در نوگرایی که جامعه آمادگی آن را نداشته باشد را معرفی کرده و به قانون تبدیل سازند تا آیندگان براحتی در آن جامعه به زندگی خود ادامه دهند کما اینکه تعداد زیادی از مردم از آن خوشنود نباشند در اینصورت جامعه به شخصی دلیر و فداکار احتیاج دارد.

تعدادی از عقب افتادگان روشنفکر از رضا شاه بزرگ ایراد میگیرند که چرا ایشان حجاب را با زور از سر بانوان برداشت و میگویند که این کار او درست نبود و در نتیجه بانوان در آن زمان بجای اینکه برای آزادی خود مبارزه کنند مجبور به خانه نشینی شدند.

این کوته فکران روشنفکر فراموش کرده اند در آن زمان اگر رضا شاه بزرگ حجاب نداشتن را اجباری نمیکرد و اگر حجاب داشتن و نداشتن را قانونی میکردند. ساختار اجتماعی آن زمان چنین بود که اگر بانوئی بی حجاب بود به او این اجازه داده نمیشد که از حق خود استفاده کرده و بی حجاب به بیرون رود، حتی امکان مرگ او هم بود. فراموش نکنیم مردان، اصولأ جامعه آن زمان تفکری مذهبی داشت آنها به بانوان و دختران خود چنین اجازه ای را نمیدادند که بی حجاب به بیرون روند با قانونی کردن و برداشتن حجاب اجباری اجتماع آن زمان بناچار بی حجابی را قبول کرد و توانستند در آن زمان پایه برای آزادی بانوان در آینده را پایه ریزی کند و این روند را که جامعه ما شایسته آن است را با کمی نیروی بیشتر به جلو برند.

اما چون در آن زمان مردم بیسواد و قدرت تشخیص صلاح خود و آیندگان را نداشتنند این پدیده نوگرا آنها را ناخشنود کرد. همین نبود قدرت تشخیص مردم بود که رضا شاه بزرگ را مجبور کرد تا با خردمندی و دلیری و خرید هر ناسزا به خود این کار بزرگ را انجام دهد و هنوز که هنوز است مورد سرزنش بیخردان و مذهبیون عقب افتاده است. حجاب جامعه را به عقب برده و برداشتن آن اولین ابزار در پشرفت یک کشور است. دنیایی که هر روز به جلو میرود اگر ما هم با آن به جلو حرکت نکنیم از جامعه جهانی عقب خواهیم ماند. هنوز تعدادی از همین کوته فکران روشنفکر آن کار بزرگ را که جامعه ما سزاوار پیشرفت مانند هر انسانی در این گیتی است را رد کرده و کوشش میکنند تا از آن پیراهن عثمان درست کرده و از این کار دلیرانه رضا شاه بزرگ ایراد میگیرند.

 اگر به جامعه افغانستان اکنون که شاید همانند جامعه آن زمان ایران باشد نگاهی بیدازیم. برداشتن حجاب را اجباری نکرده است و بانوان آزاداند اگر بخواهند حجاب بر سر کنند یا خیر سئوال اساسی در همین نکته است آیا بانوان در افغانستان کنونی میتوانند از این حق خود در جامعه مردسالاری این کشور استفاده کنند. بنا بر این بانوان افغانی برای نگهداری جان خود مجبور به گذاشتن حجاب میباشند حتی اگر نخواهند که حجاب داشته باشند این راه در جامعه ای که تفکرات مذهبی بر آن حکمفرماست روش کارسازی نیست. زمانی کاریست اگر بانویی بی حجاب به بیرون از خانه رفت دولت این نیرو را چه از نظر نظامی، مالی و امینیتی داشته باشد که بتواند از جان آن بانو در درازای 24 ساعت و 365 روز در سال نگهداری کند ونگذارد به او آسیبی از طرف مذهبیون یا اشخاص بیخرد برسد.

اما روش رضا شاه بزرگ که توانسته بود در آن زمان ایران، دولتی با امنیت در کشور برپا سازد با برداشتن اجباری حجاب توانست جلوی مذهبیون و اشخاص افراطی جامعه آن زمان را بگیرد چون دیگر مردان و مذهبیون نمیتوانستنند به بانوان امر کنند که حتمأ باید حجاب گرفته چون نداشتن حجاب به قانون تبدیل شده بود و دیگر آنها نمیتوانستنند کاری بر خلاف قانون کنند و این مرد بزرگ توانست پایه پیشروی در جامعه را گذاشته و بانوان ایرانی را از آنِ بردگی مردان بعد از نبرد قادسیه در حدود 1400 سال پیش آزاد سازد تا آنها هم در امر کشور داردی همدوش مردان به کشور و آیندگان کمک کنند و شاهنشاه آریامهر با دادن حق رای و آزادی کامل بانوان این کار را ادامه داد تا فتنه 1357 که دوباره جامعه عقب گرد زد و از آن زمان تا کنون بانوان ایرانی با دلیری کامل برای گرفتن حق از دسته رفته خود با این رژیم عقب افتاده در جنگنند چون این نهال آزادی بوسیله رضا شاه بزرگ در ریشه آنها کاشته شده و هیچ کسی دیگر نمیتواند آن را پس بگیرد.

 رضا شاه بزرگ این کار مهم را در 17 دی ماه 1314 با خرد و دلیری انجام داد بایسته نیست که مردم از این مرد بزرگ ایراد گیرند و این کار بزرگ او را ستایش نکنند.  

مرداویج زیاری

دی 2567  (زانویه 2009 ترسایی)

بر اساس بخشی از سخنان رضا شاه بزرگ، پروین اعتصامی  چکامه ای را بر این اساس و موقعیت زن در آن زمان سروده است اگر دقت کنید شروع این سروده با بخشی از سخنان رضا شاه بزرگ آغاز می شود.

گنج عفت  ( زن در ایران )

زن در ایران، پیـش از این گویی که ایرانی نبود          پیــــشه‌اش جز تیره‌روزی و پریشــــــانی نبود

زندگی و ‌مــــرگش اندر کنج عزلت‌ می‌گذشت          زن چه بود آن روزها، گــــر زان که زندانی نبود

کس چو زن، انـــدر سیاهی قرنها منـــزل نکرد          کس چو زن، در معبــد سالوس قــربانی نبود

در عدالتخانـــــه‌ی انصاف، زن شاهـــد نداشت         در دبستان فضیـــلت، زن دبستـــــــانی نبود

دادخواهیهـــــای زن می‌مانــد عمری بی‌جواب         آشکارا بـــــــود این بیــــــداد، پنهـــــــانی نبود

بس کســـان را جامه و چوب شبانی بود، لیک        در نهــــــــادِ جمله گـــرگی بود، چــوپانی نبود

از بــــــرای زن به میــــــدا ن فــــراخِ زنــــــــدگی        ســرنوشت و قسمتی، جز تنگ میــدانی نبود

نـــــور دانـش را زچشم زن نهـــان می‌داشتند         این نـــــدانستن ز پستی و گرانجـــــــانی نبود

زن کجــا بافنــده می‌شــد بی‌نخ و دوک هنـــر        خـــــــرمن و حاصل نبـــود آنجا که دهقانی نبود

میـــوه‌های دکّـــه‌ی دانش فراوان بــــود ، لیک        بهــــــــر زن هــــرگز نصیبی زین فـــــراوانی نبود

در قفـــــــس می‌آرمید و در قفس می‌داد جان       در گلستــــان، نام از این مـــــرغ گلستانی نبود

بهـــــــر زن، تقلیـــد تیه فتنه و چـــــاه بلاست        زیـــــــرک آن زن کاو رهش این راه ظلمانی نبود

آب و رنـــگ از علم می‌بایست شــــرط برتری         بـــــــــا زمـــــــرّد یاره و لعل بـــــــدخشانی نبود

جلوه‌ی‌صد‌‌پرنیان ،‌ چون‌یک قبای‌ساده نـیست        عـزت از شایستگی بود، از هوســــــرانی نبود

ارزش پوشنده، کفش و‌ جامــــــه را‌ ارزنده کرد         قــــدر و پستی، با گـــرانی و بـــــه ارزانی نبود

ســــادگی و پاکی و پرهیز، یک یک گــــوهرند         گــــــوهر تابنـــــده، تنهـــــا گوهـــــر کانی نبود

از زر و زیور چه سود آنجا که نــــادان است زن        زیـــــــور و زر، پــــرده‌پـــــوشِ عیب نادانی نبود

عیب‌ها را جامه‌ی پرهیز پوشانده‌ست و بــس        جامـــــــه‌ی عجب و هـــ وا، بهتر ز عریانی نبود

زن سبکساری نبیند تا گـرانسنگ است و پاک        پـــــاک را آسیبی از آلــــــوده دامـــــــانی نبود

زن چو گنجور است‌و عفت،گنج و حرص‌و ‌آز،دزد        وای اگـــــــر آگـــــه از آیین نگهبــــــــــانی نبود

اهـــرمن بر سفره‌ی تقو ی نمی‌شد میهمــــان       زان که می‌دانست کان جا، جای مهمانی نبود

پا بــــــه راه راست بایــــد داشت، کاندر راه کج        تـــــوشه‌ای و رهنمـودی، جــــز پشیمانی نبود

چشم و دل ر ا پـــرده می‌بایست، امـا از عفاف       چــــــادر پـــــــوسیــــــده، بنیاد مسلمانی نبود

خسروا، دست تـــــوانای تــــو، آسان کــــرد کار        ورنـــــــه در این کـــار سخت امیــد آسانی نبود

شه‌نمی‌شد گر‌در این گمگشتـــه کشتی‌ناخدای     ســــــاحلی پیـــــدا از این دریــای طوفانی نبود

بایـــد این انـــوار را پروین بـــــه چشم عقــل دید      مهــــــر رخشان را نشایـــــد گفت نــورانی نبود

                                    پروین اعتصامی

رضا شاه پهلوی در 17 دی ماه 1314 کشف حجاب را رسما اعلام کرد و در مراسمی که در جشن پایان تحصیلی دختران در دانش سرای مقدماتی تهران بر گزار شد چنین سخن گفت:

بی نهایت مسرورم که می بینم خانم ها در نتیجه دانایی و معرفت به وضعیت خود آشنا و به حقوق و مزایای خود پی برده اند،

همانطور که خانم تربیــت اشاره نمودند، زنهای این کشـــــــور به واسطه خارج بودن از اجتماع نمی توانستند استعــــداد و لیـــاقت ذاتی خود را بــروز دهند بلکه باید بگویم که نمی توانستند حق خود را نسبت به کشور و میهن عزیز خود ادا نمایند و بالاخره خدمات و فداکاری خود را آنطور که شایسته است انجام دهند و حالا می رونـــد علاوه بر امتیـــاز برجستـــه مادری که دارا می باشند از مزایای دیگر اجتماع نیز بهره مند گردند.

مــــا نباید از نظر دور بــداریم که نصف جمعیت کشور ما به حساب نمی­آمد یعنی نصف قوای عامله ی مملکت بیکار بود. هیچوقت احصائیه از زنها برداشته نمی شد مثل اینکه زنها یک افراد دیگری بودند و جزو جمعیت ایران به شمار نمی آمدند، خیلی جای تاسف است که فقط یک مورد ممکن بود احصائیه زنها برداشته شود و آن موقعی بود که وضعیت ارزاق در مضیقه می افتاد و در آن موقع سرشماری می کردند و می خواستند تامین آذوقه نمایند.

من میل به تظاهر ندارم و نمی خواهم از اقداماتی که شده است اظهار خوشوقتی کنم و نمی خواهم فرقی بین امروز با روزهای دیگر بگذارم ولی شما خانمها باید این روز را یک روز بزرگ بدانید و از فرصت هایی که دارید برای ترقی کشور استفاده کنید.

من معتقدم که برای سعادت و ترقی این مملکت باید همه از صمیم قلب کار کنیم.

ولی هیچ نباید غفلت نمایند که مملکت محتاج به فعالیت و کار است و باید روز بروز بیشتر و بهتر برای سعادت و نیک بختی مردم قدم برداشته شود.

شما خواهران و دختران من، حالا که وارد اجتماع شده­اید و قدم برای سعادت خود و وطن خود بیرون گذارده اید. بدانید وظیفه­ی شماست که باید در راه وطن خود کار کنید، شما تربیت کننده­ی نسل آتیه خواهید بود، انتظارمان از شما خانم های دانشمند این است که در زندگی قانع باشید و کار نمائید و از تجمل و اسراف بپرهیزید.»

 سعادت آتیه در دست شماست

اولین بانوی وزیر ایرانی در زمان شاهنشاهی

سخنان شاهنشاه آریامهر در مورد بانوان ایرانی

 http://www.youtube.com/watch?v=NrH7_PAXREc